Sądy bronią przedsiębiorców

Sprawą podatnika handlującego stalą, którego organy podatkowe pozbawiły prawa do odliczenia podatku z faktur zakupowych zajął się WSA w Kielcach w wyroku z 12 kwietnia 2017 r. (I SA/Ke 199/17). Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, podatnik mógł kupować stal w ilościach i za kwotę wykazaną w kwestionowanych fakturach, jednak sprzedawcą nie mogła być firma ujawniona na fakturach. Przy tak postawionej tezie organu, stronie nie wystarczy udowodnienie, że do transakcji rzeczywiście doszło, a towar istniał i został dostarczony.

W postępowaniu podatnik przedstawił liczne dowody dochowania należytej staranności, w tym między innymi wykonane telefonem komórkowym zdjęcie osoby, od której kupował stal wraz ze zdjęciami jego dowodu osobistego, dowodu osobistego kierowcy oraz dowodu rejestracyjnego samochodu, którym przewożono stal. Sąd uchylił decyzje obu instancji, wskazując między innymi, że organy wzięły pod uwagę jedynie okoliczności wskazujące na niedochowanie należytej staranności, nie rozpatrując ich łącznie z okolicznościami przemawiającymi na korzyść podatnika. Do takich okoliczności skład orzekający zaliczył fakt, że przedsiębiorca zweryfikował dokumenty rejestrowe kontrahenta. W wyroku podkreślono również, że towar był ważony, otrzymywano jego atest, dokonywano za niego zapłaty przelewami na konto bankowe, wystawiano faktury oraz faktury korygujące w przypadku niezgodności wagowych i stosowne do nich korekty rozliczeń. Sąd stwierdził również, że praktykowane w obrocie gospodarczym jest kontaktowanie się z kontrahentami za pomocą poczty mailowej, czy też utrzymywanie relacji za pomocą rozmów telefonicznych. Taka konkluzja może mieć duże znaczenie, ponieważ organy często uznają brak osobistego kontaktu z kontrahentem za okoliczność obciążającą.

W innej sprawie, podatnik prowadzący hurtownię wyrobów mleczarskich otrzymał decyzję stwierdzającą, że faktury dokumentujące nabywane przez niego usługi logistyczne dotyczą czynności, które nie zostały w rzeczywistości wykonane. W związku z tym pozbawiono go prawa do odliczenia VAT wynikającego z tych faktur. Głównym dowodem w sprawie była decyzja podatkowa adresowana do dostawcy usług logistycznych, z której wynikało, że uwzględniał on w swoim rozliczeniu podatkowym puste faktury od fikcyjnych firm transportowych. Ponieważ zdaniem organów podatkowych usługa w ogóle nie miała miejsca, to nie badał on dobrej wiary podatnika pozbawiając go prawa do odliczenia VAT.

Uchylając decyzje w tej sprawie WSA w Szczecinie w wyroku z 8 czerwca 2017 r. (sygn.. I SA/Sz 382/17) stwierdził, że organ ponownie rozpatrując sprawę powinien wziąć pod uwagę m. in. dokumenty przedstawiające trasy przejazdów realizujących kwestionowane usługi oraz zeznania świadków i kontrahentów spółki na okoliczność tego w jakim zakresie i przez kogo był dostarczany towar z hurtowni wyrobów mleczarskich. Dla sądu jasnym było – co nie zawsze oczywiste jest dla organów podatkowych – że fakt posługiwania się pustymi fakturami zakupowymi przez dostawcę, nie oznacza automatycznie odmowy odliczenia VAT u nabywcy. Sąd zauważył również, że stany faktyczne na podstawie których TSUE formułował wnioski dotyczące odmowy prawa do odliczenia VAT obejmowały sytuacje, gdy pierwszy podmiot w łańcuchu nie płaci podatku od WNT, a ostatnie ogniwo łańcucha na terytorium kraju występuje o zwrot całości podatku po zadeklarowaniu WDT. Zdaniem składu orzekającego, sytuacja gdy towar w ramach oszustwa podatkowego zostaje „przesunięty” do etapu sprzedaży detalicznej na terytorium kraju, to ciężar takiego oszustwa jest niepomiernie mniejszy od oszustw dokonywanych w opisanych wyżej łańcuchach transgranicznych. Oba wskazane wyżej orzeczenia zapadły stosunkowo niedawno i pozostają nieprawomocne, ale zostały wydane po wyrokach NSA uwzględniając zawarte w nich zalecenia i ocenę prawną.